Hiện nay, trên địa bàn Yên Phong có 74 thôn, làng, khu phố, 6 chợ trung tâm và hàng chục chợ cóc rải rác ở các thôn, xóm đang hoạt động. Lượng rác thải ra môi trường hàng tháng khoảng 700 tấn, trong khi đó lượng rác được thu gom vào các bãi chứa chung khoảng 70-80%, còn lại một số nơi do nhân dân thiếu ý thức đổ ra ven các trục đường giao thông, ven đê, đầu làng và xuống các ao hồ xen kẽ trong khu dân cư.

Hầu hết các bãi rác trong các thôn, xã đều là bãi rác tạm không được quy hoạch, thiết kế, chôn lấp hợp vệ sinh, để lộ thiên. Đây là nguồn gây ô nhiễm nguồn nước mặt, nước ngầm, cảnh quan môi trường sinh thái nông thôn, đồng thời tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây bệnh tật cho cộng đồng. Lượng rác thải sinh hoạt này cũng đang ngày một gia tăng do nhu cầu cuộc sống ngày một tăng cao. Đặc biệt tại các làng nghề như: Văn Môn, Phong Xá, Đại Lâm… lưu lượng rác thải sinh hoạt kết hợp với rác thải của quá trình sản xuất, tái chế phế liệu đang trở nên quá tải.

Không chỉ dừng lại ở lượng 700 tấn rác thải/tháng mà con số này sẽ gia tăng cùng với quá trình phát triển của xã hội và tốc độ đô thị hoá. Nếu không có biện pháp xử lý triệt để sẽ trở thành mối lo ngại lớn của cộng đồng trong tương lai gần. Để ngăn chặn nguy cơ rác thải tràn lan, một số địa phương trong huyện như xã Tam Giang, được sự giúp đỡ của các cơ quan nghiên cứu khoa học đã áp dụng biện pháp xử lý rác thải sinh hoạt tại chỗ bằng việc ứng dụng công nghệ ủ để làm phân bón vi sinh phục vụ sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên giải pháp này chỉ là biện pháp trước mắt và cũng chỉ thực hiện ở quy mô nhỏ, còn về lâu dài cần phải có phương án xử lý chung cho toàn huyện. Ông Lê Danh Bắc, Phó Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện cho rằng: “Giải pháp tối ưu cho đầu ra của rác thải sinh hoạt của huyện là xây dựng hệ thống thu gom, vận chuyển trên toàn địa bàn về khu xử lý rác tập trung của tỉnh. Do đặc điểm của Yên Phong là chưa thành lập được Công ty vệ sinh môi trường và không quy hoạch bãi chứa rác tập trung của huyện nên cần có một lực lượng chuyên môn để thu gom và vận chuyển rác thải từ các bãi chứa tập trung của các thôn làng, khu phố về bãi chứa tập trung của tỉnh. Kinh phí để giải quyết vấn đề này có thể sử dụng từ nguồn ngân sách cho sự nghiệp bảo vệ môi trường được cân đối cho ngân sách hai cấp huyện và xã đảm nhận...”. Mặt khác, hầu hết các bãi chứa rác tập trung của các thôn, làng, khu phố trên địa bàn huyện cách bãi chứa tập trung của tỉnh khoảng từ 25 - 30 km, lối vào các bãi rác được các địa phương bước đầu chú ý đặt ở những nơi các phương tiện cơ giới vừa và nhỏ có thể vào được. Tuy nhiên vẫn còn một số địa phương chưa có bãi chứa tập trung mà đổ rác tự phát ở bờ đê hoặc những khu vực đất công nên khó thu gom, vận chuyển. Do vậy, muốn sử dụng các loại xe cỡ lớn (từ 10 tấn trở lên) để vận chuyển rác thì những địa phương này phải quy định bãi chứa tập trung của các thôn và bảo đảm tiêu chí có lối vào cho các phương tiện vận chuyển. Các bước thực hiện cụ thể là: Các hộ gia đình gom rác đổ vào thùng chứa rác của hộ hoặc của ngõ xóm, khu phố. Thùng chứa rác do các hộ dân cư tự quản lý, tự mua sắm. Tổ vệ sinh của thôn, xóm, khu phố hàng ngày thu gom rác từ các thùng chứa rác của các hộ dân đến bãi tập kết của thôn, xã hoặc đổ trực tiếp lên xe chở rác của Công ty vệ sinh môi trường, rồi đưa đến khu xử lý tập trung của tỉnh. Đối với rác thải của các làng nghề, các cơ sở sản xuất kinh doanh trong và ngoài khu cụm công nghiệp thải ra phải được gom lại, đóng vào các thùng chứa, hoặc thu vào một nơi quy định. Các cơ sở sản xuất kinh doanh phải tự làm công tác vệ sinh môi trường bên trong cơ sở sản xuất, thu gom, phân loại, xử lý rác thải cục bộ, sau đó đưa vào thùng chứa rác nội bộ để đưa lên xe ép rác của Công ty vệ sinh môi trường chuyển đến nơi xử lý. Các đơn vị không được tự ý chôn lấp rác, đốt rác trong khu vực sản xuất. Kinh phí vận chuyển rác thải khu vực này do các chủ cơ sở sản xuất chịu.

Để thực hiện phương án vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt, trước hết cần thành lập Công ty vệ sinh môi trường của huyện. Vấn đề này, huyện cần có cơ chế hợp lý để khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức đảm nhận dịch vụ vệ sinh môi trường. Ngoài ra, các địa phương phải quy hoạch lại các bãi chứa rác tập trung của địa phương theo các tiêu chí vừa bảo đảm vệ sinh môi trường vừa thuận tiện cho việc vận chuyển. Đồng thời kiện toàn lại các tổ vệ sinh môi trường, có cơ chế hỗ trợ kinh phí hợp lý cho những người làm công tác vệ sinh môi trường. UBND các xã tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức đổ rác không đúng nơi quy định làm mất mỹ quan môi trường, từng bước đưa hoạt động bảo vệ môi trường và thu gom rác thải vào hoạt động có nền nếp.

(Nguồn: Bộ TNMT)